WESTLANDSE FAMILIEPORTRETTEN EN ANNEJET VAN DER ZIJL
Het is de verdienste van het Westlands Museum dat het met zijn collectie van vijf portretten van de Herckenrath en De Fremery families, alle in Amerika verworven, haar culturele functie binnen Westland op orde heeft. Dit is lofwaardig nu Annejet van der Zijl een Westlandse emigrantengeschiedenis naar Amerika uit begin 19e eeuw tot leven heeft gewekt in haar  Boekenweekgeschenk Leon & Juliette. Ze werkt nu aan een roman over dit onderwerp. Het Westland krijgt hiermee een nationaal podium en mede dankzij diverse Westlanders. Het was  gemeenteambtenaar Peter Bouwer die de schrijfster attendeerde op het boekje Geerbron en zijn bewoners van de werkgroep Oud Monster (zie ook www.annejetvanderzijl.com)
Leon & Juliette is het verhaal van de Monsterse patriciërszoon Leon Herckenrath. Hij emigreert in 1818 naar het zuiden van Amerika en zet in South Carolina en later New York een florerend handelsbedrijf op. Hij vindt daar de – op grond van rassenwetten – verboden liefde van een vrouw van ‘gemengde bloede’ (mulattin) met wie hij in Amerika vijf kinderen krijgt. Zakelijk succesvol maar bezorgd over de inferieure positie van zijn kinderen keert Leon uiteindelijk terug naar Monster. Zijn kinderen weet hij naar Nederland te smokkelen. In Nederland wacht hem, woonachtig op het familielandgoed Geerbron aan de Heerestraat in Monster, nog een carrière als burgemeester. Zijn vrouw Juliette was “eens een slavenmeisje dat zich in het landelijke Monster ontpopte als een dame van adellijke allure”.
Van der Zijl schrijft over de ’indrukwekkende schilderijenverzameling’ op Geerbron waarvan die van Leon en zijn moeder Alida het middelpunt vormen. Deze zijn geschilderd door de befaamde kunstenaar J. W. Pieneman. Later werd daar een portret (geschilderd door Cornelius de Cocq) aan toegevoegd van Leons oom Frans Herckenrath, een geridderde militair die nog vocht in de slag van Waterloo tegen Napoleon. Deze schilderijen en vele andere Nederlandse meesters zouden tot de grootste Nederlandse  kunstverzameling in Amerika gaan behoren, in bezit van Leons schoonzoon James de Fremery, eveneens een succesvolle emigrant uit ‘s-Gravenzande. Diens verzameling is later verspreid geraakt maar dankzij kundig verzamelwerk van onder anderen Leo van den Ende en Ton Immerzeel zijn vijf familieportretten van de Herckenraths en De Fremery ’s teruggekeerd uit Amerika. Ze zijn te zien in het Westlands Museum. Nu Annejet van der Zijl haar verhaal gaat uitbreiden met een nieuw boek over dit onderwerp, kan het Museum dienen al schatkamer voor de emigrantengeschiedenis van twee vroege globalisten, die met commercie en kunst het Westlandse ondernemerschap gestalte en kwaliteit gaven.
Maarten van der Schaft, mei 2020
Cornelius de Cocq, Portret van Frans Herckenrath, collectie Westlands Museum Jan Willem Pieneman, Portret Leon Herckenrath, 1836, collectie Westlands Museum