Gezicht op De Lier door een jeugdige Anton van Teyn

Onlangs kreeg De Timmerwerf in De Lier een aquarel van de schilder Anton van Teyn geschonken: Gezicht op De Lier. Anton van Teyn (1863-1943) is Westlands enige Joods schilder. Hij groeide op aan het Wilhelminaplein in Naaldwijk als oudste zoon van slager Levie van Teyn en Daatje Wolf. Na zijn teken- en schilderopleiding in Den Haag vertrok hij in 1892 naar Parijs en bleef daar wonen tot 1939, toen hij weer terugkeerde naar Nederland. Hij stierf een natuurlijke dood in 1943 in Apeldoorn. Anton van Teyn bezocht regelmatig zijn ouders en familie in Naaldwijk en Monster, getuige de onderwerpen op zijn schilderijen. Hij was naast een verdienstelijk schilder, ook bedreven in de aquarel-techniek, en etser.

Anton van Teyn, Gezicht op De Lier, aquarel, datum onbekend

Deze geschonken aquarel is niet gesigneerd en zonder jaartal; en als zodanig afgedrukt in het boek Joods leven in het Westland uit 2015. De vorige, hoogbejaarde, eigenaresse wist dat haar familie het van de schilder had gekocht. De twee families – de ene katholiek, de ander Joods – kenden elkaar. Ze hadden allebei een slagerij in het centrum van Naaldwijk. De aquarel is voor het laatst te zien geweest op de tentoonstelling Anton van Tijn (1863-1943) in het Centrum voor Streekhistorie, tegenwoordig restaurant Bij5 in Naaldwijk. Het kreeg toen de titel die het nu draagt en als datering ‘begin 20ste eeuw’. De vraag is of dit klopt!

Op een ansichtkaart van De Lier, gedrukt in 1904, zien we veel overeenkomsten met de aquarel, maar ook enkele opmerkelijke verschillen. De ophaalbrug is vervangen door een vaste brug. De twee schoorstenen van het hoge dak van de Hof van De Lier zijn verdwenen en de Hoefmolen is niet meer te zien door bebouwing rechts naast de kerk. Het is daarom goed mogelijk dat Van Teyn  dit Gezicht op De Lier al vóór 1900 heeft gemaakt, mogelijk rond 1880.

De stijl en enscenering van Gezicht op De Lier geeft de indruk met een vroeg werk van Van Teyn te maken te hebben. De aquareltechniek leerde hij aan de Haagse academie en op 17-jarige leeftijd was hij hier al zeer bedreven in, getuige het werk Gezicht op Torenburg aan het Wilhelminaplein, Naaldwijk uit circa 1880. In Parijs verzorgde hij in Quinze jours en Hollande (1893), een uitgave van de beroemde schrijver en dichter Paul Verlaine, een serie aquarellen.

Harry Groenewegen, augustus 2020